วิธีรู้นักษัตรจีนของตัวเอง เช็กจากวันเกิดและตรุษจีน

หลายคนเคยสงสัยว่าตัวเองเกิดปีนักษัตรจีนอะไรกันแน่ โดยเฉพาะคนที่เกิดช่วงมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์ ซึ่งมักได้คำตอบไม่ตรงกันในแต่ละเว็บไซต์ คำตอบสั้น ๆ คือ ปีเกิดตามปฏิทินสากลอย่างเดียวอาจไม่พอ ต้องเทียบวันเกิดกับวันขึ้นปีใหม่ของจีนด้วย บทความนี้จะพาตรวจทีละขั้น พร้อมบอกชัดเจนว่าแต่ละส่วนใช้เกณฑ์ใด

นักษัตรจีนคืออะไร และทำงานอย่างไร

นักษัตรจีนคือวงจรสิบสองปีที่ใช้สัตว์สิบสองชนิดแทนแต่ละปี และสอดคล้องกับสิบสองกิ่ง (地支) ในระบบนับเวลาแบบจีน ตามที่หอดูดาวฮ่องกงอธิบายไว้ นอกจากนี้หอดูดาวฮ่องกงระบุว่าจีนใช้สัตว์สิบสองชนิดบันทึกปีมาตั้งแต่ราวปี ค.ศ. 100

สิ่งที่ควรเข้าใจตั้งแต่ต้นคือ นักษัตรเป็นระบบนับปี ไม่ใช่การทำนาย การรู้ว่าตัวเองอยู่ปีสัตว์อะไรจึงเป็นเรื่องของการอ่านปฏิทินให้ถูกต้องก่อน

ลำดับสัตว์ทั้งสิบสองที่หมุนเวียนเป็นรอบ

สัตว์ทั้งสิบสองเรียงเป็นลำดับตายตัวและวนซ้ำไปเรื่อย ๆ ตามตารางด้านล่าง

ลำดับ	สัตว์	หมายเหตุ
1	หนู	จุดเริ่มต้นของรอบ
2	วัว	ต่อจากหนู
3	เสือ	ต่อจากวัว
4	กระต่าย	ต่อจากเสือ
5	มังกร	ต่อจากกระต่าย
6	งู	ต่อจากมังกร
7	ม้า	ต่อจากงู
8	แพะ	สัตว์ตัวนี้แปลได้หลายแบบ (แพะหรือแกะ) บทความนี้ใช้คำว่าแพะ
9	ลิง	ต่อจากแพะ
10	ไก่	ต่อจากลิง
11	สุนัข	ต่อจากไก่
12	หมู	จบรอบ แล้ววนกลับไปที่หนู

หากรู้นักษัตรของปีใดปีหนึ่งแล้ว ก็นับต่อไปข้างหน้าหรือย้อนกลับตามลำดับในตารางได้ เมื่อนับครบสิบสองปีก็จะกลับมาที่สัตว์ตัวเดิม

ทำไมรู้แค่ปีเกิดจึงไม่พอ

ปีนักษัตรไม่ได้เปลี่ยนในวันที่ 1 มกราคม ตามคำอธิบายของหอดูดาวฮ่องกง ปฏิทินทั่วไปใช้วันแรกของเดือนหนึ่งตามจันทรคติ หรือวันตรุษจีน เป็นเส้นแบ่งปี และวันตรุษจีนตรงกับวันที่ไม่เหมือนกันในปฏิทินสากลแต่ละปี คนที่เกิดช่วงมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์จึงเสี่ยงที่จะนับปีผิด

กฎสั้น ๆ ที่จำง่ายคือ ถ้าเกิดช่วงมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์ ให้เช็กวันตรุษจีนของปีเกิดก่อนเสมอ แล้วจึงตัดสินว่าอยู่ปีสัตว์ใด

ตรุษจีนหรือลี่ชุน: เกณฑ์ไหนใช้ตัดปี

แหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบแล้วระบุว่ามีเส้นแบ่งปีอยู่สองแบบ ได้แก่ วันตรุษจีน และวันลี่ชุน ซึ่งผลลัพธ์อาจต่างกันสำหรับคนที่เกิดในช่วงระหว่างสองวันนี้

หัวข้อเปรียบเทียบ	เกณฑ์ตรุษจีน	เกณฑ์ลี่ชุน
ความหมาย	วันแรกของเดือนหนึ่งตามปฏิทินจันทรคติ	จุดเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ (立春)
ผู้ที่นิยมใช้	ปฏิทินทั่วไป	หมอดูหรือผู้นิยมโหราศาสตร์บางกลุ่ม
ข้อควรระวัง	วันที่ในปฏิทินสากลเปลี่ยนไปทุกปี	อาจให้ผลต่างจากเกณฑ์ตรุษจีนสำหรับคนเกิดต้นปี

เครื่องคำนวณนักษัตรแต่ละเว็บอาจเลือกใช้เกณฑ์ไม่เหมือนกัน จึงควรดูว่าเว็บนั้นระบุเกณฑ์ไว้ชัดเจนหรือไม่ ในบทความนี้ใช้เกณฑ์ตรุษจีนเป็นค่าหลัก และจะบอกให้ชัดทุกครั้งเมื่อพูดถึงลี่ชุน

ขั้นตอนตรวจนักษัตรของตัวเอง 4 ขั้น

1. ดูว่าตัวเองเกิดช่วงมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์หรือไม่ ถ้าไม่ใช่ ใช้ปีเกิดได้ตามปกติ
2. ถ้าใช่ ให้ค้นวันตรุษจีนของปีเกิดจากตารางเทียบปฏิทินสากลกับปฏิทินจีน เช่น ตารางปี 1901 ถึง 2100 ที่หอดูดาวฮ่องกงจัดทำไว้
3. ถ้าเกิดก่อนวันตรุษจีน ให้ใช้นักษัตรของปีก่อนหน้า ถ้าเกิดตั้งแต่วันตรุษจีนเป็นต้นไป ให้ใช้นักษัตรของปีนั้น (ตามเกณฑ์ตรุษจีน)
4. ถ้าต้องการตรวจตามเกณฑ์ลี่ชุน ให้เทียบวันเกิดกับวันลี่ชุนของปีนั้น แล้วบันทึกผลแยกจากเกณฑ์ตรุษจีนไว้

ตัวอย่างการตรวจสำหรับคนเกิดต้นปี

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นเพียงสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่วันที่จริงของปีใด สมมติว่าวันตรุษจีนของปีหนึ่งตรงกับกลางเดือนกุมภาพันธ์ คนที่เกิดต้นเดือนมกราคมถึงก่อนวันนั้นจะนับเป็นนักษัตรของปีก่อนหน้า ส่วนคนที่เกิดตั้งแต่วันตรุษจีนเป็นต้นไปจะนับเป็นนักษัตรของปีนั้น

หากวันเกิดอยู่ในช่วงระหว่างวันตรุษจีนกับวันลี่ชุนของปีเดียวกัน ผลอาจต่างกันตามเกณฑ์ที่เลือก จึงควรระบุทุกครั้งว่าสรุปผลด้วยเกณฑ์ใด และตรวจจากตารางจริงของปีเกิดตัวเอง

ปฏิทินจีนคืออะไร ทำไมวันตรุษจีนไม่ตรงวันเดิมทุกปี

ปฏิทินเกษตรแบบดั้งเดิมของจีนเป็นปฏิทินจันทรสุริยคติ คือคำนึงถึงทั้งการเคลื่อนที่ของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ตามที่หอดูดาวฮ่องกงอธิบาย เหตุนี้วันขึ้นปีใหม่ตามจันทรคติจึงขยับไปมาเมื่อเทียบกับปฏิทินสากล ซึ่งเป็นเหตุผลที่คนเกิดต้นปีต้องตรวจตารางเทียบวัน แทนการเดาจากปีเกิดเพียงอย่างเดียว

นักษัตรจีนกับนักษัตรไทยต่างหรือเหมือนกัน

ข้อมูลจากสถาบันด้านมรดกวัฒนธรรมของเกาหลีใต้ระบุว่า ชุดสัตว์สิบสองชนิดของเกาหลีและจีนเป็นชุดเดียวกัน ขณะที่งานวิจัยทางวิชาการชี้ว่าองค์ประกอบของสัตว์ในระบบสิบสองนักษัตรอาจต่างกันไปตามชนชาติและวัฒนธรรม

แหล่งข้อมูลที่ใช้ในบทความนี้ไม่ได้กล่าวถึงนักษัตรไทยโดยตรง จึงไม่ขอยืนยันรายละเอียดเฉพาะของไทย ผู้อ่านควรตรวจสอบเพิ่มเติมเอง และควรเช็กเกณฑ์การตัดปีของแต่ละระบบแยกกัน อย่านำผลของระบบหนึ่งไปใช้แทนอีกระบบโดยอัตโนมัติ

อ่านบุคลิกและดวงชะตาจากนักษัตรได้แค่ไหน

มีธรรมเนียมที่เชื่อมสัตว์ประจำปีเกิดกับนิสัย ความสามารถ และโชคชะตา ซึ่งเอกสารของสถาบันด้านมรดกวัฒนธรรมเกาหลีใต้เล่าไว้ในฐานะขนบทางวัฒนธรรม ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นข้อเท็จจริงเกี่ยวกับตัวบุคคล

จึงควรมองเรื่องนี้เป็นความบันเทิงหรือความรู้ทางวัฒนธรรม ไม่ควรใช้ตัดสินบุคลิกภาพ การตัดสินใจสำคัญ หรืออนาคตของใคร บทความนี้จึงไม่ได้ใส่คำทำนายหรือคู่เข้ากันที่ไม่มีแหล่งอ้างอิงรองรับ

คำถามที่พบบ่อย

เกิดช่วงมกราคมต้องเช็กอะไร

ให้เช็กวันตรุษจีนของปีเกิดจากตารางเทียบปฏิทิน ถ้าเกิดก่อนวันตรุษจีน ให้นับเป็นนักษัตรของปีก่อนหน้าตามเกณฑ์ตรุษจีน

ตรุษจีนกับลี่ชุนใช้อะไรดีกว่ากัน

ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ ปฏิทินทั่วไปใช้ตรุษจีน ส่วนบางกลุ่มที่สนใจโหราศาสตร์ใช้ลี่ชุน สิ่งสำคัญคือต้องระบุเกณฑ์ที่ใช้ทุกครั้ง

เครื่องคำนวณให้ผลไม่ตรงกันเพราะอะไร

สาเหตุสำคัญคือเครื่องมือแต่ละตัวอาจเลือกใช้เส้นแบ่งปีต่างกัน บางตัวใช้ตรุษจีน บางตัวใช้ลี่ชุน จึงควรดูว่าเว็บระบุเกณฑ์ไว้หรือไม่

นักษัตรจีนเริ่มใช้เมื่อไร

หอดูดาวฮ่องกงอธิบายว่าจีนใช้สัตว์สิบสองชนิดบันทึกปีมาตั้งแต่ราวปี ค.ศ. 100

ใช้นักษัตรตัดสินบุคลิกได้หรือไม่

ไม่ควรใช้เป็นข้อเท็จจริง การเชื่อมสัตว์กับบุคลิกและโชคเป็นขนบทางวัฒนธรรมที่ใช้เพื่อความบันเทิงหรือเป็นข้อมูลเชิงวัฒนธรรมได้

สรุปแล้ว คนเกิดต้นปีควรเทียบวันเกิดกับวันตรุษจีนก่อนเสมอ ระบุเกณฑ์ที่ใช้ให้ชัดเจน และมองนักษัตรเป็นเรื่องวัฒนธรรมที่สนุกและให้ความรู้

แหล่งอ้างอิง

เข้าร่วมชุมชนของเรา